Claim van Copytrack ontvangen? Dit betekent het en zo kun je reageren

Je opent je mailbox en ziet een bericht van Copytrack met een claim over een foto op je website en direct de betaalgegevens. Dat is even schrikken. Wat nu? In dit artikel behandel ik vanuit eigen ervaring (als ondernemer, niet-jurist) wat zo’n brief betekent, welke opties je hebt, en waar je op moet letten.

Disclaimer: ik ben geen jurist. Dit is geen juridisch advies. Je kunt geen rechten ontlenen aan dit artikel. Deze informatie kan gedateerd, onvolledig of onjuist zijn. Bloeise of mij persoonlijk kun je niet aansprakelijk stellen op basis van deze informatie. 

Serieus hé, zo’n disclaimer? Maar wel nodig. Het hoort bij het ondernemen: risico’s inschatten en afdekken. En ook het ontvangen van een Copytrack claim hoort bij het ondernemen. Het is vervelend, maar het is ook een leerkans voor:

• Leren hoe het precies werkt met auteursrecht op afbeeldingen;
• Leren hoe je correct afbeeldingen gebruikt en licenties vastlegt;
• Leren hoe je je kunt verdedigen tegen claims.

Geen zin om te leren? Betaal dan gewoon en ga weer verder. Of schakel een gespecialiseerde jurist in die redelijkerwijs eerst een bedrag in rekening zal brengen om überhaupt te ontdekken wat er precies gaande is, voordat die een praktisch advies kan geven. Voor mij is dit blog een manier om de geleerde lessen even scherp neer te zetten en wellicht andere ondernemers te helpen. Want toch véél ondernemers krijgen zo’n mail als ik de berichten op internet zo nalees.

Wat is Copytrack en waarom krijg je een claim?

Copytrack is een Duits bedrijf (hernoemd naar RD Legal GmbH) dat online speurt naar ongeautoriseerd gebruik van afbeeldingen (vaak foto’s) en namens fotografen of beeldbureaus schadeclaims verstuurt. Ze maken gebruik van software om websites te scannen op foto’s, en als er een “hit” is (een foto waarvan hun klant zegt de rechten te hebben), krijg je een brief of e-mail met het verwijt dat je auteursrechten hebt geschonden. In zo’n brief staat meestal: dat je zonder toestemming een foto hebt gebruikt, dat je daarmee inbreuk pleegt op het auteursrecht, en dat je een vergoeding verschuldigd bent voor dit gebruik. Vaak voegen ze screenshots van je site bij als bewijs, plus een schikkingsvoorstel (meestal een fors geldbedrag) om de zaak “minnelijk” te regelen.

Het betekent dat een rechthebbende (of iemand die zich zo voordoet) meent dat jij hun foto onrechtmatig hebt gepubliceerd. Onder het auteursrecht (in Nederland de Auteurswet) moet je een licentie hebben van de maker om een foto te mogen gebruiken. Heb je dat niet, dan ben je in principe schadeplichtig aan de rechthebbende. Copytrack verdient hieraan door namens die rechthebbenden geld te innen en een deel (circa 45%) van de opbrengst te houden.

Deze gedateerde video uit 2020 is de meest recente bedrijfspresentatie die ik van Copytrack op YouTube vond (op 21-01-26) en plaats ik hier ter visuele ondersteuning:

Dit moet je weten over de Copytrack claim:

• Er kan in staan dat je verplicht bent onder de Duitse wetgeving om mee te werken en informatie te verschaffen. De vraag is eerst, mijn inziens, of jij als ondernemer wel onder de Duitse wetgeving valt. Ben je Nederlander, wonend in Nederland, met een Nederlands bedrijf dat uitsluitend actief is in Nederland met uitsluitend een Nederlandstalige website? Dan kan het goed zijn dat je valt onder de Nederlandse wetgeving. Daaronder kun je overigens nog steeds correct aangesproken worden op onrechtmatig gebruik van afbeeldingen.
• Dit is geen boete van de overheid maar een claim van een private, commerciële partij. Een claim houdt in: een bewering, een stelling, aanspraak, eis. Bij een schadeclaim is bewijs cruciaal.
• Copytrack is niet de rechthebbende van de afbeelding. Ze zijn een tussenpartij die namens de rechthebbende zegt op te treden. Daarvoor moeten ze bewijs leveren, want iedereen kan wel zeggen voor een ander op te treden.
• De rechthebbende is niet per se de enige rechthebbende. Uitleg: een fotograaf neemt een foto. Alle auteursrecht ligt bij die fotograaf. Die kan vervolgens besluiten eraan te verdienen. Die maakt de foto beschikbaar voor afname op een platform, zoals bijvoorbeeld Depositophotos.com. Neem jij als blogger daar de foto betaald af, dan verdient het platform en de fotograaf. Je neemt dan het publicatierecht af. Nu kan die fotograaf dit trucje herhalen: er zijn tig platforms, zoals bijvoorbeeld iStock. De vraag is dan of de claim van Copytrack exclusief is of dat deze is op basis van een (gedateerd) samenwerkingsverband. Anders gezegd: het kan heel goed zijn dat een persoon rechthebbende is op een foto die jij gebruikt, maar dat jij de licentie al via een ander platform hebt.

Dit is wellicht niet direct helder bij de meeste ondernemers:

• Dit is juridisch. Je wordt als Nederlander geacht de wet te kennen. Dat doe je waarschijnlijk niet, tenzij je er voor gestudeerd hebt. Copytrack is niet verplicht om jou volledig te informeren over je rechten en plichten. Zij doen een claim, het is aan jou om hierop te reageren. Of de claim terecht is of niet, of het bewijs voldoende zou zijn voor een daadwerkelijke rechtszaak of niet, ze kunnen de claim gewoon maken en daarbij stevige taal gebruiken.
• Copytrack is een derde partij. De foto op jouw site heb je ergens vandaan, zoals een platform die een licentie verschaft. Dat is een transactie tussen twee partijen. Wanneer Copytrack met een claim komt over diezelfde foto, is dat een derde partij die moet bewijzen hier recht te hebben. Verifieer je dat niet, dan loop je het risico om zakelijke informatie (de licentie) tussen jou en een leverancier (het platform) te verschaffen aan een niet-geverifieerde partij.
• Copytrack werkt waarschijnlijk geautomatiseerd. De Copytrack-mail die je hebt ontvangen, is waarschijnlijk niet uniek. Copytrack verstuurt deze, gezien de meldingen die je op het internet kunt vinden, met enige regelmaat in het zelfde format. Grote kans dus dat het versturen volledig of gedeeltelijk geautomatiseerd gebeurt. De vraag is dan volgens mij in hoeverre Copytrack daarbij oog heeft voor bestaande licenties via andere bronnen.
• Elke reactie telt. Elke communicatie die je stuurt, kan later tegen je gebruikt worden als toegeving. Houd het zakelijk en erken niet onnodig aansprakelijkheid in je mails. Afsluiten met ‘alle rechten voorbehouden’ is ook niet vreemd.
• Emotie telt niet. Je kunt dit zien als een schaakspel. Er zijn afgesproken regels, en het gaat om schaakmat. Bijzaken doen er niet toe.

Moet je reageren op een brief van Copytrack?

Kort gezegd: ja, meestal wel. Niet reageren kan verleidelijk zijn, in de hoop dat het dan wel overwaait, maar dat is risicovol, zeker als je de brief als ondernemer ontvangt. Als je helemaal niets van je laat horen, kan dat in een eventueel later juridisch proces negatief uitgelegd worden door de rechter. Het gebrek aan reactie kan door een rechter negatief worden gezien en worden afgestraft, omdat je als gedaagde onwelwillend overkomt om het recht te laten zegevieren. De vraag is dan: neem jij als ondernemer auteursrecht wel serieus genoeg? Door niet te reageren kan de claim kunnen escaleren; ze kunnen bijvoorbeeld een incassotraject of zelfs dus een dagvaarding starten als je compleet stil blijft.

Aan de andere kant is direct betalen zonder vragen te stellen óók niet verstandig. De bedragen die Copytrack eist, zijn vaak sterk opgeblazen volgens internetjurist Arnoud Engelfriet. Zo wordt bijvoorbeeld een normale licentieprijs van €150 opgevoerd tot een claim van €750 of meer door allerlei opslagen en boetes. Blind het volle bedrag betalen betekent dat je waarschijnlijk te veel betaalt dan als je diezelfde foto via een platform had afgenomen – dat is vaak maar een paar euro. Bovendien geef je daarmee geen weerwoord, terwijl je wel degelijk rechten en argumenten hebt als aangesproken partij.

Beter is om wel te reageren, maar weloverwogen. Neem de tijd (binnen de gestelde termijn) om de claim te onderzoeken en bepaal je strategie. In de volgende secties kijken we hoe je kunt reageren en wat je opties zijn.

Hoe kun je reageren op een Copytrack claim? Jouw opties op een rij

Er zijn verschillende manieren om op een Copytrack-brief te reageren. Welke het best is, hangt af van jouw situatie.  Deze eerste drie stappen zijn hoe dan ook raadzaam om te doen:

• Controleren en bewijzen verzamelen: Ga eerst na of de claim klopt. Heb jij die bewuste foto inderdaad gebruikt op je site? Zo ja, had je daarvoor een geldige licentie of toestemming van de fotograaf? Zoek dit uit en verzamel bewijs. Leg een eigen dossier aan.
• Foto verwijderen: Als de foto nog online staat en je hebt geen rechten hiertoe, haal hem direct offline. Verwijder echt het bestand van je hosting, niet alleen de embed of link. Hiermee voorkom je verdere schade en laat je goede wil zien. Maar let op: het weghalen alleen bevrijdt je niet van aansprakelijkheid voor het verleden, maar het is wel een noodzakelijke stap. Als je de foto zou laten staan en betalen, kunnen ze later nieuwe claims sturen voor voortgezet gebruik. Je kunt in de correspondentie kunnen benoemen dat je de foto voor de zekerheid tijdelijk eraf haalt, wanneer je nog onduidelijkheid hebt over de claim.
• Echtheid en details verifiëren: Zorg dat de claim legitiem is. Zo bestaan er bijvoorbeeld phising e-mails waarin verzenders doen alsof ze iemand anders zijn, zoals Copytrack bijvoorbeeld. Controleer daarom eerst of de mail echt van \@copytrack.com afkomstig is en of de details kloppen. Verwijst de claim wel naar jouw website en een foto die er daadwerkelijk stond? Zo heb ik zelf in 2025 een claim gekregen van Copytrack voor een afbeelding die stond bij een artikel dat ik voor een klant had geschreven waar mijn naam als auteur bij stond. Ik was niet de eigenaar van de site, en dus ook niet verantwoordelijk voor de site. Die afbeelding had ik er bovendien zelf niet bijgeplaatst.

Bovenstaande is wat je intern doet. Maar hoe reageer je naar Copytrack zelf toe? Daartoe zie ik deze opties:

• Bewijsstukken opvragen: Je mag van Copytrack eisen dat zij aantonen dat hun claim gerechtvaardigd is. Dat betekent: bewijs dat hun klant daadwerkelijk de auteursrechthebbende is van de foto, én dat Copytrack gemachtigd is namens die rechthebbende op te treden. Zonder die bewijzen zou je namelijk je licentie verschaffen aan een derde, niet-geverifieerde partij. Let op: dit is een strijdvaardige insteek. Dit rekt de zaak. Je blijft reminders ontvangen. En het kan de toon verharden. Maar jij staat volledig in je recht om bewijs te verlangen. Immers, bij een rechtszaak zouden ze dit ook moeten overleggen aan de rechter. Komen ze niet met de bewijsstukken maar blijven ze wel claimen? Dat kun je als vervelend ervaren, en wellicht is dat niet helemaal volgens de letter van de wet. Dat mag je zo benoemen.
• Bewijs verschaffen. Als je een licentie hebt of de foto legaal via een stocksite hebt verkregen, kun je dat bewijs meteen versturen aan Copytrack. Hiermee kan de claim in feite van tafel, want dan is er geen inbreuk. Zorg wel dat het bewijs duidelijk laat zien dat het om dezelfde foto en periode gaat. Dit kun je doen om er direct vanaf te zijn, dit is wat ik zelf bij de eerste claim deed. Maar toen kreeg ik er weer een. En weer een.
• Betalen, pannenkoek. (voor de niet-kenners, dit is een verwijzing naar deze sketch van Toren C, ff lachen tussendoor). Zoals auteursrechtjurist Arnoud Engelfriet hier uitlegt, volstaan volgens hem deze stappen:
  1. Bepaal wat een redelijke vergoeding is: zoek op wat een licentie voor die foto normaal kost bij de bron (via omgekeerd zoeken of naam fotograaf). Dat bedrag is in principe de schade (gemiste licentie-inkomst).
  2. Volgens de jurisprudentie, wordt in Nederland vaak 25% extra opslag erbovenop gezet als een soort boete/opslag. Dus licentieprijs + 25%.
  3. Betaal dat bedrag rechtstreeks aan de eisende partij (hun bankrekening staat vaak in de brief).
  4. Meld vervolgens kort dat je €X betaald hebt ter vergoeding van de schade. Belangrijk: presenteer dit niet als een voorstel waarover gediscussieerd moet worden, maar als feit (“bij dezen heb ik €\… betaald als gebruiksvergoeding”). Arnoud raadt specifiek aan: ga verder niet in op welles-nietes discussies.
  5. Let op: haal die foto ook echt overal offline. Anders heb je weliswaar de geleden schade vergoedt, maar berokken je opnieuw weer schade. Engelfriet merkt op dat hij niemand kent die na zo’n betaling nog voor het restverschil is aangeklaagd. Dit kan dus een pragmatische manier zijn om de angel eruit te halen.
• Onderhandelen of om korting vragen: Je kunt proberen te onderhandelen met Copytrack of een soortgelijke partij. In de praktijk valt dit vaak tegen, omdat Copytrack-medewerkers doorgaans vaste instructies volgen en daarin weinig coulance tonen. Soms geven ze een kleine korting als je meteen betaalt (bijvoorbeeld 10-20%), puur als pressiemiddel. Weet dat dit strategie is: hun eigen verdienmodel is gericht op snel innen. Als je met argumenten komt (“de foto was heel klein”, “ik wist het niet”, “ik verdien er niks aan”), dan merk je vaak dat ze daar niet op ingaan. Zelfs als jij wel een punt hebt: ze zijn niet juridisch verplicht dat te erkennen. Onderhandelen kan dus echt frustrerend zijn. Online kun je cases of verhalen tegenkomen van mensen die uiteindelijk een fors lagere schikking overeenkomen na veel mailen.
• Negeren (met risico): Sommige gedupeerden zweren bij totaal negeren: alle mails weggooien en hopen dat Copytrack afhaakt. Ik ken een persoon die ook direct het mailadres op de server blokkeert, nadat hij de foto van de site heeft gehaald. De redenatie hier is dat Copytrack een soort “copyright troll” is die honderden meldingen de deur uit doet en slechts zelden echt naar de rechter stapt. Pierre-Nicolas Schwab, die de Copytrack-werkwijze hier uitgebreid heeft  onderzocht, zegt dat zijn tests uitwezen dat als je niet reageert, er meestal geen vervolgstappen komen. Copytrack heeft geen opsporingsbevoegdheid of juridische macht zoals een rechter. Alleen het dreigement om een rechtszaak tegen jou te starten, waarvan de vraag is in welk land precies. Wederom: ze zijn een tussenpartij. Echter, dit is niet zonder gevaar: je hebt geen garantie dat ze zullen opgeven. Zoals genoemd zijn er gevallen (zij het weinig) waarin er wél een dagvaarding volgde. Vooral bij zakelijke websites of als het om grotere beeldbureaus gaat (bv. persbureaus) is de kans op juridische stappen groter. Het is dus buitengewoon riskant voor zakelijke partijen om gewoon niets te doen. Bedenk: negeren kán werken en scheelt gedoe, maar als het wel misgaat, ben je mogelijk veel slechter af. Gebruik deze optie dus op eigen risico, en alleen als je bereid bent eventueel later alsnog juridische hulp in te schakelen. Ik raad het in ieder geval af.
• Juridisch advies inwinnen: Voel je je onzeker of is de claim groot (bv. duizenden euro’s)? Dan is het verstandig een advocaat of jurist te raadplegen. Er zijn gespecialiseerde juristen die ervaring hebben met dit soort fotoclaims. Zij kunnen je helpen de brief te beantwoorden, te onderhandelen of verweren op te stellen. Soms is een ferme reactie op advocatenbriefpapier al genoeg om Copytrack af te schrikken. Nadeel: juridische hulp kost geld. Een bedrag dat ik een aantal jaar geleden genoemd zag, was € 250 om alleen naar de brief te kijken en de case in te schatten. Ben je net als ik lid van ZZP Nederland en heb je juridische ondersteuning? Die zullen je van advies voorzien, vragen beantwoorden en jouw teksten controleren – maar geen brief op eigen briefpapier voor jou opstellen en versturen, zo is mijn ervaring.

De beste optie is mijn inziens om eerst bewijsstukken op te vragen voordat je betaalt, onderhandelt of (betaald) juridisch advies inwint.

Rechtsbijstandsverzekering dekt geen auteursrechten

Nu hoor ik je denken. Wacht! Ik heb rechtsbijstand als bedrijf! Helaas pindakaas. Geen enkele rechtsbijstandsverzekering dekt auteursrechtelijke claims (als jij er eentje hebt die dat wel doet, laat het mij direct weten). Mijn eigen rechtsbijstandsverzekering, die ik desondanks inschakelde omdat ik mij lastig gevallen voelde na drie claims, antwoordde mij dit per mail:

• U krijgt geen juridische hulp bij conflicten over industriële en intellectuele eigendommen, zoals auteurs-, octrooi-, merken- of kwekersrecht.
• Uw zaak betreft het auteursrecht. Dat u deze claim juridisch inhoudelijk kunt weerleggen, maakt de inhoud van de claim en uw conflict niet anders. Dit blijft onder het auteursrecht vallen, waardoor er helaas geen dekking is voor uw zaak.
• Daarnaast staat er een minimum belang van €350,- in uw polisvoorwaarden. U kunt alleen aanspraak maken op rechtsbijstand als het schadebedrag of uw financieel belang hoger is dan €350,-. Omdat u op dit moment nog geen financiële schade loopt, zorgt dit er ook voor dat er geen dekking is voor uw zaak.

Alles wat ik dus heb geleerd uit deze auteursrechtelijke claims, is dus zonder juridische bijstand van mijn rechtsbijstandsverzekering gebeurt. Het is mijn persoonlijke opvatting dat de verzekeringsmaatschappijen hier vanuit zakelijke en maatschappelijke belang, hier wel eens werk van mogen maken.

Wat moet je vooral niet doen?

Er zijn ook valkuilen bij het omgaan met Copytrack. Enkele “no-go’s” op een rij:

• Niet in paniek ondoordacht betalen: Betaal niet klakkeloos meteen het volledige geëiste bedrag binnen 7 dagen uit angst. Zoals gesteld is dat bedrag meestal niet in verhouding tot de werkelijke schade. Eerst rustig bekijken en eventueel advies inwinnen kan honderden euro’s schelen.
• Haal de emotie eruit: Het voelt oneerlijk en kan flink frustreren. Maar ga in je reactie niet fulmineren dat het “niet eerlijk” is, dat je “het niet wist”, of de schuld bij iemand anders leggen zoals de stagiaire. Hoe begrijpelijk die gevoelens ook zijn, ze helpen je zaak niet. Sterker, Copytrack zal dat soort verweren negeren. Juridisch is onwetendheid of goede trouw namelijk geen vrijbrief. Een zin als “ik dacht dat bronvermelding genoeg was” zal beantwoord worden met “bij auteursrechtinbreuk doet goede trouw er niet toe”. Ook dreigen richting Copytrack (bijv. “ik ga naar de pers!”) kun je beter laten; het maakt de toon scherper en zij wijken er niet door. Vind je dit lastig? Dan kan ik je Rationele Emotionele Therapie (RET) aanraden, zie wiki, daar zijn ook praktische boeken over en allerlei coaching etc.
• Geen irrelevante info prijsgeven: Beperk je communicatie tot het noodzakelijke. Ga niet ongevraagd hele verhalen ophangen over hoe je aan de foto kwam, wie ‘m op de site heeft gezet of hoeveel omzet je wel/niet draait. Hoe meer je zegt, hoe meer aanknopingspunten zij hebben om daar juridisch iets mee te doen. Hou het zakelijk: vraag om bewijs, lever zelf bewijs van licentie als je dat hebt, of meld dat je betaald hebt (als je dat doet, zoals hierboven toegelicht).
• Niet laten staan of opnieuw publiceren: Dit klinkt logisch, maar komt voor: nadat men betaalt of reageert, laat men per ongeluk de foto nog ergens op de website staan (bijvoorbeeld in een vergeten map of thumbnaillibrary). Of iemand haalt de foto offline en plaatst hem een jaar later weer (vergeten dat het dezelfde was). Doe dit niet. Copytrack scant periodiek en heeft aangegeven dat als de foto later nogmaals gevonden wordt, ze opnieuw zullen claimen. Verwijder de afbeelding definitief en gebruik hem nooit meer zonder afdoende rechten.
• Niet denken dat het “toch niet uitmaakt”: Sommigen redeneren dat de kans klein is dat Copytrack daadwerkelijk voor een paar honderd euro een rechtszaak begint, dus kun je net zo goed alles negeren of traineren. Besef dat dit een gok is. Als jouw zaak er één is die ze als principezaak zien (bijv. namens een persbureau dat een voorbeeld wil stellen), dan kunnen ze er werk van maken. Uit principezaken, hoe zeldzaam ook, komen jurisprudentie en soms dure afloop voort. Denk duizenden euro’s. Onderschat het dus niet volledig; neem in elk geval maatregelen (zoals de foto verwijderen en uitzoeken hoe het zit).

Houdt Copytrack zich wel aan de wet? Welke wetten zijn van toepassing?

Een prangende vraag is of Copytrack zelf wel “mag” wat ze doen. Kort antwoord zo ver ik daar zicht op heb: Ja, in de kern wel, maar hun werkwijze zit wellicht tegen het randje van wat fatsoenlijk is, en verschillende toezichthouders in Europa hebben er belangstelling voor getoond.

• Auteursrechtwetgeving: Alles speelt zich af binnen het auteursrecht. Zoals eerder vermeld, als jij zonder toestemming een foto gebruikt, overtreed je de Auteurswet en ben je schadeplichtig. De Hoge Raad (hoogste rechter in Nederland) heeft bepaald dat die schade gelijk staat aan de misgelopen licentievergoeding. Het opeisen (claimen) van zo’n schadevergoeding is op zichzelf volledig legaal. Copytrack of hun opdrachtgever mag je dus aanschrijven en een vergoeding vragen.
• Agressieve toon en opslagen: Hun brieven zijn vaak stevig geformuleerd, met juridische termen en korte termijnen om je onder druk te zetten. Mag dat? Ja, in principe wel. Juridisch gezien gelden jij en Copytrack (namens de rechthebbende) als twee gelijkwaardige partijen die een geschil hebben. Dat zij professionele taal gebruiken en dreigen met stappen, is niet verboden; dreigen met juridische stappen is toegestaan als die stappen reëel mogelijk zijn. Dit valt onder “stevige verbale druk” die binnen het systeem past. Ethisch voelt het misschien als intimidatie, helemaal als je als zzp’er hier geen ervaringen mee hebt, maar juridisch is het moeilijk daar een grens te trekken. Wel is het zo dat ze geen wettelijke boete of zo mogen opleggen, het blijft een claim. In Nederland zou een rechter naar redelijkheid kijken. Als Copytrack exorbitante opslagen rekent bovenop de licentieprijs (bijv. 5x of 10x zoveel), dan moeten zij kunnen onderbouwen waarom dat redelijk is. In Duitsland is hun gehanteerde tariefmodel (de MFM-tarieven) door rechters afgewezen omdat het niet zonder meer marktconform was. In Italië heeft zelfs de mededingingsautoriteit (bron, ff vertalen) ingegrepen en Copytrack gedwongen hun werkwijze aan te passen wegens onredelijkheid. Dit duidt dat hun aanpak juridisch op het randje zit van wat toelaatbaar is. Pierre Nicolas Schwabb noemt ze “copyright trolls” (auteursrecht-trollen). Dat raad ik ten sterkste af in je communicatie naar Copytrack toe, overigens.
• AVG (privacywetgeving): De AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) dekt het ongeoorloofd verwerken van jouw persoonsgegevens. Die kun je namelijk in de claim eventueel terugvinden, afhankelijk van jouw zaak en type bedrijf. Copytrack verwerkt persoonsgegevens wanneer ze bijvoorbeeld de eigenaar van een website opsporen en aanschrijven. Ze zullen zich dus aan de AVG moeten houden, bijvoorbeeld jouw gegevens niet onnodig lang bewaren, enkel rechtmatige grondslag (zoals “gerechtvaardigd belang”) gebruiken voor deze handhaving, enz. Jij hebt allerlei rechten onder de AVG waar Copytrack aan moet voldoen: inzage in de verzamelde persoonsgegevens, uitleg over de wettelijke grondslag waarop Copytrack jouw persoonsgegevens verzameld, een vast aanspreekpunt  (DPO, Data Privacy Officer) over de privacypraktijken van Copytrack. De consumentenbond heeft dit korte overzicht in hun Privacy Pamflet.
• Portretrecht. Ter volledigheid. Als het om een portretfoto gaat waarop iemand herkenbaar is, is zo’n foto zelf een persoonsgegeven. Er is betoogd (o.a. door jurist/petitionaris Martine Bakx) dat een fotograaf of agentschap mogelijk zélf de AVG overtreedt als ze zonder toestemming van de geportretteerde zo’n foto commercieel exploiteren. In zo’n geval zou de fotograaf niet eens rechtmatig licenties kunnen verkopen volgens Bakx, en dus ook geen schade door gemiste licenties lijden. Let op: dit is echter complexe materie en (nog) niet uitgemaakt in de rechtspraak. Maar het kan een verdedigingslijn zijn als het precies zo’n situatie betreft.
• Incassoregels: Copytrack is geen officieel incassobureau, maar een soort agent van de rechthebbende. Incassobureaus moeten zich houden aan incassokostenstaffels en dergelijke, maar hier gaat het om schadeclaims. En daar zijn andere regels op van toepassing. Wel mogen ze natuurlijk niet misleiden. Ze zullen meestal duidelijk vermelden dat het om een schikkingsvoorstel gaat en niet om een vonnis of overheidsboete. Mocht een Copytrack-medewerker zich voordoen als een soort justitieel handhaver, dan zou dat misleidend en dus onwettig zijn. Door termen te als “waarschijnlijk inbreuk” (likely infringement) en geen keiharde beschuldiging zonder nuancering, is er geen sprake van afpersing of smaad.

Samengevat: Ja, Copytrack opereert binnen het kader van de wet, maar benut elke ruimte om het jou lastig te maken en jou onder druk te zetten om te betalen. Sommige van hun praktijken zijn door rechters en toezichthouders gecorrigeerd of bekritiseerd, maar er is geen wet die hun core-business (auteursrechten handhaven namens derden) verbiedt. En als je een stap terug doet: in de basis is het inderdaad een probleem van het internettijdperk dat alles wat je maar online ziet, gekopieerd kan worden en dit ook gebeurd. Fotografen missen inkomsten wanneer hun foto niet netjes via een platform wordt afgenomen maar rechtermuisknop afbeelding opslaan als. Dus goed dat er een auteurswet is, en prettig voor fotografen dat er diensten zijn die hen hierbij kunnen helpen. Maar dit moet wel allemaal gebeuren binnen het kader van de wet. En daarbij hoort het opvragen van bewijzen.

Welke bewijzen mag jij van Copytrack eisen of vragen?

Als je zo’n claim krijgt, sta je zeker niet machteloos. Je hebt een aantal rechten en mogelijkheden richting Copytrack. De belangrijkste is:

Bewijs van bevoegdheid en rechthebbendschap

Je mag verlangen dat Copytrack aantoont dat ze gerechtigd zijn om jou aansprakelijk te stellen voor deze geleden schade. Dit bestaat uit meerdere onderdelen die je allemaal mag opvragen:

1. Signed power of attorney (volmacht): Een getekende volmacht waaruit blijkt dat Copytrack gemachtigd is om namens de fotograaf of het agentschap op te treden. Een volmacht is niet hetzelfde als eigendom van de rechten. Dit bewijst alleen dat ze mogen claimen, niet dat de claim terecht is.
2. Assignment/cession confirmation (overdracht/cessie): Bewijs dat hun opdrachtgever daadwerkelijk de auteursrechten bezit van de foto in kwestie.  Je wilt zien hoe die rechten zijn verkregen.
3. Complete chain of rights (rechtenketen): De volledige keten van eigendom vanaf de oorspronkelijke maker tot de huidige claimant die Copytrack heeft ingeschakeld. Wie is de oorspronkelijke maker van de foto? Is de persoon die Copytrack inschakelt die maker? Zo nee: hoe is het auteursrecht overgedragen? Via welke overdrachtsakte of cessie? Zijn er tussenpersonen geweest? Dan moet de hele keten gedocumenteerd zijn.
4. Bewijs van oorspronkelijk makerschap: Originele RAW-bestanden met metadata/EXIF-gegevens, bewijs van eerste publicatie, of registratie bij een auteursrechtenorganisatie. Zonder dit bewijs kan iedereen beweren een foto gemaakt te hebben.
5. Exclusivity at the relevant time (exclusiviteit op relevant moment): Waren de rechten exclusief op het moment dat jij de foto gebruikte? Of heeft de fotograaf dezelfde foto via meerdere platforms of agentschappen gelicenseerd (zoals Depositphotos, Shutterstock, etc.)? Als jij de foto legaal via een ander platform hebt afgenomen, maar Copytrack claimt namens een derde partij, dan is de vraag of die derde partij überhaupt exclusieve rechten had om te claimen.

Bovenstaande bewijsstukken vragen is redelijk. Anders kun jij twijfelen of je wel met de juiste partij te maken hebt. In een rechtszaak zouden ze dit allemaal ook moeten bewijzen aan de rechter, dus je verzoek is volledig legitiem. Als ze dit weigeren of ontwijken, sta je sterker mocht het ooit voor de rechter komen. Bovendien: als ze deze simpele bewijsstukken niet kunnen leveren, is de kans groot dat hun claim niet waterdicht is.

Daarnaast:

• Specificatie van de schadeberekening: Je mag vragen hoe ze aan het gevorderde bedrag komen. Vaak baseren ze zich op duurdere tariefmodellen of richtprijzen (zoals de MFM-lijst in Duitsland of “Foto Anoniem” tarieven e.d.). Vraag gerust: “Kunt u aangeven wat de normale licentieprijs van deze foto is en hoe u van daaruit tot dit claimbedrag bent gekomen?” In Italië is geklaagd dat Copytrack’s berekeningen niet transparant en onrealistisch waren, wat leidde tot een veroordeling door de mededingingsautoriteit. Je hebt dus alle recht om die onderbouwing te zien. Of ze het geven is een tweede; ze sturen soms een algemene uitleg, maar zelden zullen ze hun hele marge toegeven.

• Tijd om juridisch advies in te winnen: Laat je niet opjagen door een krappe deadline (bijv. “binnen 7 dagen betalen”). Je mag best terugmailen dat je de zaak onderzoekt en mogelijk juridisch advies inwint, en dat je daarom om uitstel verzoekt. Ze zullen daar niet altijd coulant in zijn, maar je hebt in elk geval aangegeven dat je niet simpelweg negeert maar ook niet blind betaalt. Dit kan later helpen te laten zien dat je redelijk gehandeld hebt.

• Geen verplichting tot zelfincriminatie: Let op dat je niet verplicht bent uit te leggen hoe de foto op jouw site kwam of wie ‘m geplaatst heeft. Soms vraagt Copytrack bijvoorbeeld of je kunt aangeven waar je de foto vandaan had gehaald. Je bent niet gedwongen dat te antwoorden. Sterker, je mag gewoon zwijgen over de toedracht. Het is aan hén om te bewijzen dát jij het publiek maakte.

Juridisch gezien sta je als aangesproken partij dus zeker niet zonder rechten. Je hebt recht op informatie, op redelijkheid en op verdediging. Mocht het escaleren, weet dan dat in een Nederlandse rechtbank de bewijslast op de eiser (fotograaf/Copytrack) rust om jouw inbreuk en hun schade aan te tonen. Jij kunt je verweren door te zeggen dat het geëiste bedrag bovenmatig is of dat mogelijk de claimant (eiser, de partij die de claim doet) niet eens de echte rechthebbende is. Als jij redelijk tegenvoorstel hebt gedaan (bv. betaling van normale licentieprijs) en zij weigeren, sta jij moreel-juridisch niet per se slecht.

Welke risico’s loop je nu precies?

Stel, je hebt die brief gekregen. Wat is het ergste dat kan gebeuren als je er niet “gewoon” aan voldoet? En wat zijn de risico’s van de verschillende keuzes?

• Financieel risico: Uiteindelijk is het financiële risico dat je een schadevergoeding moet betalen voor de inbreuk. Bij een marktconforme licentieprijs plus eventuele toeslag praat je dan over tientjes of enkele honderden euro’s, niet de duizenden die soms geëist worden. Maar: als je het tot een rechtszaak laat komen en je verliest, kun je ook veroordeeld worden tot proceskosten. In Nederland vallen procedures over kleinere bedragen vaak onder de kantonrechter; daar draagt elke partij grotendeels zijn eigen kosten, maar bij auteursrechtzaken kun je toch enige vergoeding van advocatenkosten krijgen, volgens wettelijke staffels. Dat kan het bedrag verhogen.

• Rechtszaak en vonnis: Het uit de hand lopen scenario is dat je daadwerkelijk een dagvaarding ontvangt — bijvoorbeeld van een Nederlands advocatenkantoor dat de fotograaf/agentschap vertegenwoordigt. Dit gebeurde bijvoorbeeld in 2023 toen persbureau ANP via Permission Machine een journalist dagvaardde voor ~€600. Als je wordt gedagvaard, moet je eigenlijk verschijnen of een verweerschrift indienen, anders kun je bij verstek veroordeeld worden tot het hele bedrag. Een rechtszaak kost tijd en stress, en je loopt kans dat de rechter (een deel van) de claim toewijst. In Nederland zullen rechters niet snel een absurd hoog bedrag toewijzen als dat onredelijk is, maar er zijn gevallen waarin een gedaagde die slecht verweer voerde alsnog het gevorderde (of een flink gedeelte) moest betalen. Ook kan een rechter extra vergoeding toekennen als hij vindt dat de inbreuk bijv. bewust was of je helemaal niet hebt meegewerkt. Dat blijft enigszins beperkt door jurisprudentie, maar het kan betekenen dat je duurder uit bent dan nodig.

• Verhoging claim bij langdurig negeren: Copytrack kan de druk opvoeren door bijvoorbeeld rente en extra kosten te gaan tellen naarmate de tijd verstrijkt. Ze zouden kunnen zeggen: “U heeft de termijn overschreden, nu komen er incassokosten bij” enzovoort. De rechtsgeldigheid daarvan is discutabel: bij schadeclaims gelden strikt genomen niet dezelfde incassoregels als bij consumentenschulden. Maar als je ooit voor de rechter staat kan wettelijke rente over de periode sinds de eerste sommatie wel een factor zijn. Bovendien, als je na herhaalde aanmaningen toch moet toegeven, heb je misschien minder onderhandelingsruimte.

• Geen strafrecht, wél imagoschade mogelijk: Voor normaal ongeoorloofd foto-gebruik kom je niet in aanmerking voor strafrechtelijke vervolging (het is geen misdrijf tenzij er opzet en winstbejag in extreme mate spelen). Je hoeft dus niet bang te zijn voor een strafblad of politie aan de deur in een standaard Copytrack-geval. Wel kan er imagoschade optreden als je publiekelijk bekend raakt ermee. Denk aan slechte pers (“bedrijf X schendt auteursrechten van fotograaf Y”). Copytrack zelf zal dat niet in de openbaarheid brengen (zij hebben geen enkel belang bij “naming and shaming” apart van jou direct aanspreken). Maar stel dat je een publiek figuur bent of je schrijft er zelf over (zoals enkele journalisten deden), dan kan dat mogelijkerwijs reputatieschade geven. Overweeg dus of je er open over communiceert of het stil afhandelt.

• Kans op vervolgclaims: Een reëel risico is dat, als jij één foto zonder licentie had, je misschien onbewust meer afbeeldingen op je site hebt staan die niet helemaal kosjer zijn. Copytrack vond nu deze, maar hun systemen (of die van soortgelijke partijen als Visual Rights Group, Pixsy, etc.) kunnen in de toekomst andere tegenkomen. Als je eenmaal “in hun vizier” bent, zou het kunnen dat ze extra letten.  Als jij structureel in het verleden afbeeldingen van internet plukte, loop je risico op herhaling. Je kunt dan beter nu een grote schoonmaak houden op je website om toekomstige brieven te voorkomen.

Het grootste risico voor jou is waarschijnlijk financieel: een rechter kan je uiteindelijk dwingen een bedrag te betalen. Dat bedrag zal echter in normale gevallen neerkomen op de licentiewaarde van de foto, niet per se de duizenden euro’s die Copytrack eist. Wel kost een juridische strijd tijd, stress (onderschat dit niet!) en wellicht advocaatkosten. Helemaal negeren kan goed aflopen, maar als het fout gaat, ben je doorgaans verder van huis. Het is dus balanceren tussen niet te snel toegeven en ook niet onverantwoord pokeren met een mogelijke rechtszaak.

Hoe werkt het businessmodel van Copytrack en hoe zuiver is dat?

De werkwijze van Copytrack roept morele vragen op. Critici noemen bedrijven als Copytrack “copyright trolls”, wat aangeeft dat ze geld proberen te verdienen via juridisch geharrewar in plaats van via echte creatieve prestaties. Laten we hun verdienmodel eens bekijken:

• Verdienmodel: Copytrack werkt doorgaans op basis van no cure no pay voor de fotograaf/klant. In hun voorwaarden staat dat ze ongeveer 45% commissie pakken van alle geïncasseerde bedragen. De rest zou naar de rechthebbende gaan. Dit hoge percentage geef een prikkel om het bedrag zo hoog mogelijk te maken.  Ook willen ze het snel innen; liever €500 nu dan een moeizame rechtszaak voor €1000 later, want tijd en kosten drukken hun marge. Daarom zetten ze ontvangers onder druk met korte betaaltermijnen en dreigementen, in de hoop dat men zonder protest betaalt. Into the Minds laat hier zien hoe het proces werkt vanuit de fotograaf die Copytrack inschakelt.
• Opslag boven licentiewaarde: Uit allerlei voorbeelden blijkt dat Copytrack claims vaak vele malen hoger liggen dan de echte licentiewaarde. Een foto die op een stocksite €1 of €15 had gekost, wordt bijvoorbeeld €350 of €750 geëist. Dit doen ze door enerzijds te schermen met richtprijzen (die vaak hoger liggen dan de gangbare marktprijs) en anderzijds door extra schadeposten op te voeren: denk aan “onderzoekskosten”, “schade vanwege gebrek aan naamsvermelding” etc. Sommige van die posten zijn juridisch discutabel of niet toegewezen in recht, maar ze zetten ze er toch op om druk op te bouwen. In Duitsland bleek dat Copytrack nooit kon aantonen dat hun torenhoge MFM-tarieven echt gebruikelijk waren voor die foto’s (Duitse bron). Daardoor verloren ze rechtszaken en vingen soms bot of slechts een fractie van het geëiste bedrag.
• Minder zuivere praktijken: Er zijn gevallen aan het licht gekomen waarbij Copytrack claims indiende voor foto’s waarvan hun klant niet eens de rechten had. Into the Mind contacteerde bijvoorbeeld fotograaf Vitalii Vodolazskyi die aangaf nooit zijn rechten te hebben verkocht. Hoe werkt dat dan? Een fotograaf biedt zijn foto’s via meerdere stockbureaus aan. Jij koopt een licentie bij bureau A. Jaren later gaat bureau B (of een bedrijf als Copytrack namens bureau B) jou claimen omdat je “onrechtmatig” die foto gebruikt – terwijl je gewoon via A had betaald. Copytrack controleert naar verluidt niet goed of hun klant exclusief rechthebbende is. Ze nemen de klant (die zich aanmeldt met wat foto’s) op zijn woord. Dit lijkt de deur voor misbruik te openen: iemand zou in theorie een willekeurige foto van internet kunnen uploaden in Copytrack en claimen dat het zijn eigendom is, om daarna anderen te laten betalen. Copytrack checkt het niet of onvolledig en stuurt gewoon brieven. Dit riekt naar oplichting, niet? Maar Copytrack wast zijn handen ervan door te stellen dat de klant verantwoordelijk is en zij slechts faciliteren. Feit is in ieder geval dat fora vol staan met verhalen van mensen die ten onrechte claims kregen terwijl ze wél een licentie of recht hadden.
• Belangen fotograaf vs Copytrack: Hoe zuiver is het als fotografen hun recht komen halen via deze weg? Sommige fotografen vinden het terecht. Hun beelden worden gestolen, en ze zien Copytrack als een manier om eindelijk betaald te krijgen. Maar er zijn ook fotografen die niet eens weten dat Copytrack namens hen bezig is. Op het blog van Engelfriet, in de comments meldt een fotograaf zich die zelf een ‘blafbrief’ kreeg voor zijn eigen foto. Een andere case wordt aangehaald waarbij de oorspronkelijke fotograag aangaf nooit een cent ontvangen te hebben van het bureau dat Copytrack inschakelde, en niet expliciet toestemming te hebben gegeven voor juridische claims. Hij kende Copytrack niet eens tot een benaderde websitehouder hem erop attendeerde.
• Weinig rechtszaken: Een kenmerk van dit model is dat ze zelden echt procederen. Rechtszaken kosten tijd en geld, en kennen onzekere uitkomst. Copytrack verdient juist aan snel schikken. Zover ik kan zien, heeft Copytrack maar een handjevol keer écht een zaak doorgezet, en die liepen vaak op niets uit of in elk geval niet in volledige winst. Dit businessmodel drijft dus op kwantiteit: honderden claims versturen, mensen bang maken en zo veel mogelijk laten betalen van wat er gevraagd wordt — liefst zonder tussenkomst van een rechter. Dat is lucratiever dan zorgvuldig per geval kijken of het terecht is en dan rechtszaken voeren. Deze aanpak is mijn inziens moreel dubieus; balancerend op wat mag en kan.  Vandaar dat sommige gedupeerden oproepen om bijv. bij autoriteiten te klagen of zelfs aangifte te doen van oplichting als blijkt dat de claim ongegrond was.

Het verdienmodel is erop ingericht zoveel mogelijk geld binnen te harken uit auteursrechtclaims, met zo min mogelijk moeite. Dat lukt door de ontvangers van brieven onder druk te zetten en ze vaak onrealistische bedragen te laten betalen. Juridisch gezien profiteren ze ervan dat veel mensen niet bekend zijn met auteursrecht en schrikken van een dreigende brief. Is het zuiver? Volgens de letter van de wet opereren ze legaal, maar het riekt naar misbruik van recht. Dat ondermijnt op termijn het respect voor auteursrecht en geeft fotografen als geheel een slechte naam.

Deze video van Newsinfos geeft mijn inziens een precieze weergave van hoe Copytrack handelt binnen de wet en waar je scherp op moet zijn:

Nog een instinker die ik vond:

Tweede claim ná betalen

Kies je voor het betalen van de claim en doe je dit via de portal van Copytrack zelf, dan ga je hier akkoord met de voorwaarden van Copytrack. Daarin staat dat wanneer ze dezelfde foto via een andere manier alsnog op je site vinden, je een tweede claim van € 900 moet betalen. BNR dook hier in en legt het exact uit: Bij een tweede zoekslag kijkt Copytrack op webadressen die het in de eerste instantie niet deelt met webbeheerders, blijkt uit brieven die BNR heeft ingezien. In een soortgelijke rechtszaak met de Visual Rights Group in België  vond de rechter de  gevraagde bedragen te hoog en de werkwijze ‘hoofdzakelijk gericht op het onder druk genereren van inkomsten’ en niet het beëindigen van auteursrechtenschendingen.

Welke acties kun je ondernemen en waar kun je meldingen doen?

Stel, je vindt de handelswijze van Copytrack onacceptabel of je bent ten onrechte lastiggevallen. Zijn er instanties of stappen buiten de directe correspondentie waar je terecht kunt? Enkele suggesties:

• Klacht bij toezichthouders (ACM): In Nederland zou je een melding kunnen doen bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM) als je meent dat Copytrack zich schuldig maakt aan oneerlijke handelspraktijken of misleiding. De ACM beschermt consumenten, maar ook zzp’ers of kleine ondernemers zouden eventueel een beroep kunnen doen op hun loket (denk aan ConsuWijzer). Bijvoorbeeld als Copytrack je valse voorwendsels voorschotelt of dreigt op onrechtmatige wijze. Of als ze structureel onterechte claims versturen. De ACM heeft in het verleden opgetreden tegen agressieve incassopraktijken. Bij mijn eigen melding gaven ze aan: Wij kunnen helaas niet ingaan op uw situatie, omdat het auteursrecht buiten het werkveld van ACM valt. Om deze reden kunnen wij uw vraag over Copytrack/RD Legal GmbH niet beantwoorden. Eventuele oneerlijke handelspraktijken tussen ondernemers (B2B) valt helaas ook buiten ons toezicht. Toch geef je er wel een signaal mee af.

• Autoriteit Persoonsgegevens (AP): Als je denkt dat Copytrack jouw persoonsgegevens onrechtmatig heeft verkregen of gebruikt, of dat Copytrack niet voldoet aan de AVG, kun je een klacht indienen bij de AP. Bijvoorbeeld: je hebt nooit je contactgegevens openbaar gemaakt, toch krijg je ineens een persoonlijke mail. Misschien hebben ze dan via een domeinnaamregistratie of KvK gezocht. Op zich mag dat voor gerechtvaardigd belang (handhaving rechten), maar als jij meent dat het buiten proportie is, staat het je vrij het te melden. Een tip of klacht indienen bij AP doe je hier.

• Aangifte bij politie (oplichting): Dit is een zware en zeldzame route, maar indien jij zwart-op-wit hebt dat Copytrack geld van je wilde voor een foto waarvan je kunt bewijzen dat hun klant níet de rechthebbende is (dus dat het een valse claim was), dan zou je kunnen betogen dat dat een poging tot oplichting is. In een commentaar ergens (ik vind de link even niet) werd geopperd om aangifte te doen tegen Copytrack en een stockbureau wegens het indienen van onterechte claims. Of de politie hier iets mee doet, is de vraag, ze zullen het al gauw als civiel conflict zien. Maar bij grootschalige misstanden kan het Openbaar Ministerie ingrijpen. (In Duitsland is er bv. ooit strafrechtelijk opgetreden tegen extreem misbruik door bepaalde “Abmahnkanzleien”, al was dat uitzonderlijk.)

• Melden bij brancheorganisaties: Je zou je kunnen wenden tot organisaties als BNO (Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers) of NVJ (journalistenvereniging) als het om persfoto’s gaat, om het issue aan te kaarten. Hoe meer professionals zich uitspreken, hoe meer het onderwerp serieus wordt genomen. Een andere route is de Fraudehelpdesk, hoewel Copytrack strikt genomen geen klassieke fraude is (er is immers een echte auteursrechthebbende in beeld meestal). Toch hebben sommigen Copytrack in één adem genoemd met spookfacturen en dergelijke, vanwege de agressieve aanpak.

• Petities en publiciteit: In Nederland loopt er een petitie “Stop onredelijke fotoclaims” in reactie op een brandbrief van de Nederlandse Vereniging van Journalisten over het slecht functioneren van de Auteurswet. Deze is gestart door  Martine Bakx van Fotoclaim.nl. Je kunt zo’n initiatief steunen, je verhaal delen op fora (zoals TROS Radar, Reddit, etc.), een review achterlaten op Trustpilot (1.1/5 op 21 januari 2026 op basis van 695 reviews) of in de media. Publiciteit geeft druk op partijen als Copytrack en hun opdrachtgevers (grote uitgevers houden niet van slechte PR).

• Juridisch zelf in de aanval gaan: Mochten hun handelingen echt schadelijk voor je zijn (bijv. omzetverlies door reputatieschade, of ze blijven je naar jouw mening onterecht lastigvallen), dan kun je overwegen een advocaat te laten dreigen met een kort geding (bijv. wegens smaad als ze valse beschuldigingen rondsturen) of een negatieve declaratoir te starten. Dat is een procedure waarin jij de rechter vraagt te verklaren dat jij geen inbreuk hebt gepleegd of niks verschuldigd bent. Dit keert de rollen om. Dat is echter kostbaar en meestal niet nodig als je de zaak op inhoud kunt winnen of schikken.

Kortom: je staat niet alleen. Er zijn loketten waar je misstanden kunt melden, en er is zelfs al actie ondernomen in andere landen tegen dit soort gedrag. Het belangrijkste is wel: zorg eerst dat je eigen kwestie inhoudelijk klopt (als je echt fout zat, focus dan op afhandeling; meldingen kun je doen over de wijze, maar niet over het feit dat je aangesproken bent – dat is hun recht). Maar zie je onrechtmatigheden of structureel misbruik, dan kun je daar ruchtbaarheid aan geven en hulp zoeken bij autoriteiten. Martine Bakx geeft hier een opsomming van de huidige situatie in Nederland, inclusief soortgelijke partijen zoals PhotoClaim en de advocatenkantoren en juristen die in Nederland deze partijen bijstaan.

Hoe serieus moet je dit nemen?

Een brief van Copytrack moet je serieus nemen in die zin dat je niet moet denken “ach, fake” en weggooien, zoals hier wordt aangeraden. Het is meestal geen spam; en het kan uitmonden in een juridisch probleem als je pech hebt. En auteursrecht is een echt recht: als jij iemands foto zonder toestemming gebruikt, ben je in overtreding, ook al wist je het niet. Daarop kun je terecht worden aangesproken. Die realiteit moet je onder ogen zien. Zomaar foto’s van het internet plukken voor gebruik op het internet is dankzij datzelfde internet allesbehalve vogelvrij.

Dus: Ja, neem het serieus in de zin van onderneem actie. Laat het niet liggen, doe onderzoek, en formuleer een antwoord of besluit hoe je ermee omgaat (zoals besproken). Doe ook intern je huiswerk: check of er meer risico’s zijn, en verwijder die meteen.

Niet in paniek raken: Tegelijk is de zaak ook weer niet zo serieus dat je meteen in de stressstand al je spaargeld moet overmaken om maar van “dreigende rechtszaken” af te zijn. Realiseer je dat veel van de zware woorden in hun brieven voor een deel bluf of standaardformule zijn. De claimbedragen zijn openingszetten, geen finaal oordeel. Vaak is er ruimte voor een veel lagere oplossing (denk aan betalen van enkel de licentieprijs, of gewoon dat ze afhaken als jij standhoudt). Het is bijvoorbeeld veelzeggend dat Copytrack in Duitsland vrijwel nooit meer procedeert omdat ze hun gelijk niet kregen toen ze het probeerden. Ook in Nederland zie je dat als partijen teruggeblafte worden (met bewijs of juridisch weerwoord), ze soms eieren voor hun geld kiezen.

Afwegen van serieus: Je moet dus een middenweg vinden: wel serieus, niet panisch. Zie het als een zakelijke conflictbrief: je bekijkt rationeel wat de claim is, of die klopt en wat je verplichtingen zijn. Maar je laat je niet meeslepen in een overweldigend angstscenario. Vraag jezelf: wat is het ergste dat ze kunnen doen? Zoals we zagen is dat: een civiele zaak aanspannen waarbij je hoogstens een paar honderd euro tot duizenden kwijt zou raken als je het mis hebt. Dat is vervelend, maar niet levensbedreigend. Vaak kun je het voor veel minder afkopen of oplossen.

Bedenk ook dat jouw houding belangrijk is. Als jij uiteindelijk redelijk bent (bereid de echte schade te vergoeden) en zij volharden in buitensporigheid, kom jij later sterker over. Rechters prikken er wel doorheen als iemand alleen maar mensen schrik aanjaagt vs. iemand die vanaf het begin constructief probeerde de fout te herstellen. Dat moet je vertrouwen geven dat je dit niet klakkeloos hoeft te ondergaan.

Een wake-up call: lessen voor jouw bedrijf

Misschien wel het enige positieve aan een Copytrack-claim is dat het je aan het denken zet over je eigen bedrijfsvoering en contentgebruik. Zie het als een wake-up call of moment van volwassenwording voor je bedrijf op het gebied van auteursrechten.

Enkele lessen en acties die je hieruit kunt meenemen:

1. Grip op je content: Inventariseer al het beeldmateriaal op je website(s) en social media. Weet van elke foto of afbeelding waar die vandaan komt en of je die legaal gebruikt. Als je dat niet kunt achterhalen, vervang de betreffende afbeelding dan uit voorzorg door een rechtenvrije of eigen foto. Deze housekeeping kan gedoe zijn, maar voorkomt toekomstige claims.
2. Gebruik legaal beeldmateriaal: Schakel over op rechtenvrije (royalty free of Creative Commons) afbeeldingen of betaal voor stockfoto’s via erkende platforms (Shutterstock, Adobe Stock, Unsplash voor free images etc.). Zorg dat je de licentievoorwaarden begrijpt: sommige “gratis” sites zoals Flickr.com vereisen nog naamsvermelding of hebben beperkingen omdat je wel de fotograaf moet vermelden. Maar in elk geval: vermijd willekeurig Googlen naar plaatjes. Wat op Google Afbeeldingen staat, mag je bijna nooit zomaar gebruiken.
3. Train je team: Als je medewerkers of freelancers hebt die content plaatsen, zorg dat zij ook snappen hoe belangrijk dit is. Eén onbedoelde fout van een webdesigner of contentbeheerder kan zo’n claim opleveren. Stel eventueel een korte richtlijn of checklist op: “Voor elke foto: bron vermelden + licentie veiligstellen/opslaan.” Maak duidelijk dat overtredingen niet alleen legaal risico zijn maar ook reputatieschade kunnen geven.
4. Bewaar bewijsmateriaal: Houd een archiefje bij van alle licenties, aankoopbewijzen of toestemming-mails voor beelden die je gebruikt. Mocht je ooit toch iemand hebben die claimt, kun je direct aantonen dat je legaal bezig was: case closed. Ook kun je daarmee misverstanden voorkomen, zoals dat je een foto via Stocksite A had en Copytrack namens Stocksite B claimt (dan kun je direct de licentie van A laten zien).
5. Portret- en privacycheck: Let bij foto’s van mensen op dat je ook hun toestemming hebt (of dat het stockmodellen zijn). Dit stond even los van Copytrack, maar zoals je zag kan portretrecht ook issues geven. Als bedrijf is het gewoon professioneel om geen beelden te gebruiken die je eigenlijk niet zou mogen. Dat voorkomt niet alleen Copytrack-gedoe maar ook klachten van afgebeelde personen.
6. Monitoring en preventie: Je zou proactief zelf periodiek kunnen scannen welke afbeeldingen op je site staan en of die ergens van bekend zijn. Er zijn tools (ook gratis zoals Google Reverse Image Search) om te checken of een foto ergens vandaan komt. Het omgekeerde van wat Copytrack doet, eigenlijk: voordat zij je vinden, heb jij zelf al verdachte beelden opgespoord en vervangen.
7. Inhoudelijke verbetering: Realiseer je dat als jij een claim krijgt, er ergens iets fout is gegaan, al was het onbewust. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je op goed vertrouwen afbeeldingen van een partner of klant kreeg die zei “gebruik maar vrij”, maar dat dat niet klopte. Dit overkwam bijvoorbeeld bloggers die foto’s van een hotel of persbureau kregen en dachten dat het mocht, om later toch de rekening gepresenteerd te krijgen. Hier kun je van leren: vertrouw niet blind op derden die zeggen dat iets rechtenvrij is, tenzij het zwart op wit staat. Vraag bij twijfel altijd door of regel eigen beeld.
8. Legale bescherming: momenteel heb je dus niets aan een rechtsbijstandsverzekering: die beschermt je niet bij auteursrechtelijke zaken. Wat je wel kan beschermen? Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering die je beschermd de risico’s die horen bij bedrijfsvoering. Daar kunnen dit soort claims onder vallen, maar let op: je moet wel alles eraan doen om aanspraak op deze verzekering te voorkomen. Het is geen vangnet voor onverantwoord gedrag. En zoals gesteld: een juridisch abonnement bij bijvoorbeeld ZZP Nederland biedt advies (maar geen schrijfwerk of brieven) voor een relatief klein bedrag per jaar.

Een Copytrack claim is mijn inziens een teken van volwassenheid. Het dwingt je om professioneler met auteursrechten en contentbeheer om te gaan. Veel startups of kleine ondernemers beginnen informeler en nemen het wellicht niet zo nauw met online plaatjes, totdat ze tegen de lamp lopen. Na zo’n incident ben je je bewuster van de risico’s. Een beetje zoals een inbraak je bewuster maakt van beveiliging. Het is kostbaar leergeld, maar wel leerzaam. Uiteindelijk kom je er sterker uit als je maatregelen treft en voortaan dit soort problemen weet te voorkomen.

Wat kun je verwachten van Copytrack’s werkwijze?

Om je nog mentaal voor te bereiden: hoe verloopt zo’n traject meestal als je niet direct betaalt? Een globaal beeld van Copytrack’s stappenplan:

1. Eerste contact in de claimbrief/e-mail: Je ontvangt initieel een e-mail (soms ook per post) met de geconstateerde inbreuk, bewijs (screenshot/URL), gegevens van de rechthebbende die ze vertegenwoordigen, en een bedrag als “schikkingsvoorstel”. De toon is formeel en juridisch, vaak opgesteld door hun “Legal Department”. Er staat in dat je binnen een korte termijn (vaak 7 of 14 dagen) moet reageren of betalen, anders kunnen er juridische stappen volgen. Dit is vaak even schrikken, zeker door woorden als “inbreuk”, “vergoeding verschuldigd” en verwijzingen naar wetsartikelen. Belangrijk: Dit is nog een voorstel tot minnelijke schikking, geen dagvaarding. Maar wel je wake-up call om iets te doen.

2. Eventuele herinnering(en): Als je niks van je laat horen na de deadline, krijg je meestal meerdere opvolgmails. De toon kan dan nog wat grimmiger worden: ze benadrukken dat de deadline verstreken is en sommeren je direct te betalen, mogelijk met een laatste “coulance-aanbod” (bijv. als je nu betaalt, 10% korting, of “laatste aanmaning voordat we juridische stappen ondernemen”). Dit zijn standaard templates. Veel mensen merken dat na een paar van zulke berichten, er een stilte valt, zeker bij kleine bedragen. Nogmaals: dit is geen garantie. Copytrack kiest er geregeld voor om dan te stoppen, omdat ze hun resources verleggen naar nieuwe “targets” die wél betalen. In sommige gevallen hoor je na de herinneringen niets meer (dat is natuurlijk wel een gok die je neemt).

3. Escalatie –  inschakeling lokale advocaat/incasso: Het kan ook zijn dat Copytrack of hun opdrachtgever besluit door te pakken. Dan schakelen ze bijvoorbeeld een advocatenkantoor in jouw land in. Je zou dan een brief kunnen krijgen van, zeg, een Nederlands advocatenbureau dat stelt namens de fotograaf te handelen. Die brief lijkt dan al een stuk serieuzer, want hij komt op advocatenbriefpapier, vaak met verwijzing dat ze gaan dagvaarden als je nu niet betaalt. Martine Bakx (die veel van deze gevallen bijhoudt) adviseert: een brief van een Nederlandse advocaat moet je wél serieus nemen. Want dat betekent namelijk dat er echt iemand lokaal naar gekeken heeft en bereid is een procedure te starten. Toch is het nog steeds een sommatie; je kunt dan het beste zo nodig via een eigen jurist reageren. Vaak kun je dan alsnog schikken voor minder, als de advocaat inziet dat jouw verweer sterk is.

4. Dagvaarding: In een klein aantal gevallen komt het tot een echte rechtbankdagvaarding. Meestal zal dat via de kantonrechter gaan (voor bedragen tot ±€25.000). Dit betekent dat er een officiële procedure start. Jij krijgt een stapel papier van een deurwaarder, met de eis, onderbouwing en oproep voor de zitting. Dit is uiteraard het teken dat ze all-in gaan en dus menen sterk te staan. Op dit punt moet je actie ondernemen (verweerschrift indienen, jezelf laten horen op de zitting, eventueel een advocaat nemen –  hoewel bij kanton mag je zelf spreken). In de dagvaarding zal Copytrack of de fotograaf hun standpunt uiteenzetten, vaak met vergelijkbare argumenten als in de brieven, maar dan uitgebreider en met verwijzing naar wetten/jurisprudentie. Ze kunnen ook wat “flink” inzetten, bijvoorbeeld extra claims zoals dat je bewust inbreuk maakte of dat je onzorgvuldig bent geweest door niet te reageren (als je niet gereageerd had). Laat je ook hierdoor niet overdonderen: het is hun taak om zo hoog mogelijk in te steken, jouw taak is dat te nuanceren en jouw kant te vertellen.

5. Na de zaak is er betaling of seponering: Als het tot een vonnis komt en je verliest, zul je het toegewezen bedrag moeten betalen (vrijwillig of via deurwaarder). Win jij of trekken ze zich terug, dan betaal je niets of hooguit het deel dat je eventueel zelf al aanbood. Soms gebeurt er iets vóór het vonnis: men schikt alsnog. Bijvoorbeeld, na een eerste zitting of schriftelijke ronde beseft de eisende partij dat het lastig wordt en biedt ze een lagere schikking aan. Of jij ziet dat je gaat verliezen en biedt nét iets minder dan gevorderd om er vanaf te zijn. In veel gevallen eindigt het niet in een definitief vonnis omdat er op het laatst toch een regeling komt (scheelt beide partijen tijd/geld).

Tijdens dit hele proces kun je een hoop standaardtekst en juridische bluf verwachten. Copytrack (en gelijkaardige organisaties) automatiseren veel. Een onderzoek toonde dat hun software vaak onnauwkeurig is in data (bijv. verkeerde datum of adres bij een “hit”). Dat geeft aan dat je hun claims kritisch moet lezen –  fouten erin kunnen jouw verweer versterken (“Ze stellen dat de foto sinds 2025 online staat, maar mijn artikel is van 2023, zie bewijs” – dan zit hun bewijs al fout). Ook zal Copytrack nooit dwangmiddelen kunnen inzetten zonder rechter: dus geen beslag leggen, niet je site blokkeren ofzo. Hun macht is beperkt tot dreigen en procederen als ze willen.

Dit kan dus een lang spelletje blufpoker zijn. Eerst blaffen ze hard (hoge claim, korte termijn). Als jij weerwoord geeft of een deel betaalt, zullen ze intern berekenen of het de moeite loont om door te gaan. Vaak is hun economische afweging leidend: bij kleine bedragen en tegendruk loont het niet om dure advocaten in te schakelen. Bij grotere of principiële zaken kunnen ze verder gaan.

Wees dus voorbereid op een mogelijke aanhoudende correspondentie. Laat je niet gek maken door elke nieuwe e-mail, hoe dreigend die ook klinkt, maar blijf bij je plan (bijv. “ik heb al de schade betaald die redelijk is, dat communiceer ik en verder niet”). Documenteer alles (bewaar e-mails, betaalbewijzen).

Als je uiteindelijk niets meer hoort (en dat een paar jaar lang), kun je aannemen dat de kous af is. Verjaringstermijn voor dit soort civiele vorderingen is in NL 5 jaar, dus bewaar je stukken zo lang voor de zekerheid.

Pfff

Lap tekst he? Een claimbrief van Copytrack ontvangen is zeker geen leuk moment. Het voelt als een dreiging en dat is het ook in zekere zin. Het kost je tijd. Maar het is geen uitzichtloze situatie. Je hebt opties: van bewijzen overleggen tot onderhandelen of gecontroleerd (gedeeltelijk) betalen. Laat je niet intimideren door de hoogte van het bedrag of de juridische woorden; ze gebruiken die middelen bewust om je te laten schrikken. In werkelijkheid heb jij als kleine gebruiker ook rechten en redelijke argumenten. Vaak zal een oplossing mogelijk zijn voor een fractie van de initiële eis, mits je het slim aanpakt en rustig blijft.

Tegelijk is de les dat je als ondernemer of websitebeheerder in deze digitale tijd echt scherp moet zijn op je beeldgebruik. Het auteursrecht is streng en actief afdwingen ervan – ook op kleine bloggers of zzp’ers – is “business” geworden. Deze ontwikkeling, hoe vervelend ook, dwingt professionals om nog professioneler te zijn in hun contentstrategie.

Neem de claim serieus, maar raak niet in paniek. Zoek uit hoe het zit, haal de overtreding weg, en probeer het op een zakelijke manier op te lossen. Betaal een redelijke vergoeding als je fout zat, of verdedig je stevig als je onterecht wordt aangesproken. Weet dat Copytrack geen almachtige instantie is: ze zijn een commercieel bedrijf met een discutabel verdienmodel. Jij hoeft niet klakkeloos mee te gaan in dat spel. Hopelijk kun je met de informatie hierboven een weloverwogen beslissing nemen en voorkom je in de toekomst dat je nog eens zo’n brief krijgt.

Disclaimer: Bovenstaande informatie is gebaseerd op mijn eigen ervaring en onderzoek. Ik ben geen jurist. Dit artikel is bedoeld om inzichten te delen, maar het is geen vervanging voor professioneel juridisch advies. Je kunt er geen rechten aan ontlenen. Iedere situatie kan anders liggen; bij twijfel raadpleeg een bevoegd juridisch adviseur. Je kunt mij of Bloeise niet aansprakelijk stellen. 

Bronnen en meer informatie

Voor wie meer wil lezen over dit onderwerp, zijn de volgende bronnen nuttig:

• Ius Mentis – Wat je moet doen als je een auteursrechtclaim van Copytrack krijgt
• Into the Minds – Copytrack: revelations about a copyright troll
• Maarten Dallinga – Waarom het ANP mij voor de rechter daagde
• Varamedia – Brief gekregen van Visual Rights Group
• SOS Recht – Copytrack scheitert mit Lizenzmodell
• Petities.nl – Stop onredelijke fotoclaims